Þegar rafmagn verður samkeppnisforskot
Af hverju raforkuframboð gæti takmarkað hraða stafrænnar uppbyggingar. Þessi staða gæti skapað tækifæri fyrir Ísland.
Samkvæmt nýlegri frétt Reuters er Meta að auka reiknigetu sína undir merkjum Meta Compute. Mark Zuckerberg, forstjóri Meta, sagði í færslu á Threads: „Meta áformar að byggja upp tugi gígavatta á þessum áratug og hundruð gígavatta eða meira með tímanum.“ Eitt gígavatt þarf orku sem jafnast á við stórt orkuver. Þessi stærðargráða sýnir hversu mikla orku innviði gervigreindin getur notað.
Þessi þróun í átt að aukinni orkuþörf er ekki bundin við eitt fyrirtæki né eina frásögn. McKinsey áætlar að stækkun gagnavera á heimsvísu gæti krafist fjárfestinga upp á trilljónir dollara á næstu árum. Þar að auki er bent á það í skýrslu frá Deloitte að orku- og raforkuflutningskerfi séu að verða miklir flöskuhálsar eftir því sem ofurstór gagnaver stækka.
Hægt er að fjármagna og byggja gagnaver á nokkrum árum. Flutningslínur, orkuvinnslueignir og leyfisferli ganga yfirleitt hægar fyrir sig. Þetta misræmi í tímasetningu er farið að skipta sífellt meira máli eftir því sem meiri peningum er dælt inn í geirann.
Eftir því sem vinnsluálag gervigreindar eykst, hækkar raforkuþörf stórra gagnavera í afmörkuðum landfræðilegum þyrpingum. Svæði með mikið, stöðugt og ódýrt rafmagn eru betur í stakk búin til að hýsa þennan vöxt. Svæði með takmörkuð raforkukerfi eða hátt rafmagnsverð fyrir sinn iðnað standa frammi fyrir því að þurfa að velja á milli þess að stækka stafræna innviði og vernda núverandi neytendur.
Orkukostnaður getur verið verulegur hluti af rekstrarkostnaði gagnavera. Jafnvel lítill munur á raforkuverði safnast upp yfir margra ára fjárfestingartímabil. Með tímanum höfum við séð að fjármagn leitar þangað sem hagkvæmni til lengri tíma er meiri.
Þessi þróun er ekki ný í öðrum atvinnugreinum. Þungaiðnaður, álframleiðsla og hálfleiðaraframleiðsla hafa sögulega sótt á svæði með áreiðanlega og sjálfbæra orku. Innviðir gervigreindar eru farnir að líkjast þessum fjármagnsfreku iðngreinum meira en hefðbundnum hugbúnaðarfyrirtækjum.
Afleiðingarnar ná lengra en bara til gervigreindar.
Svæði með umframorku, fjölbreytta orkugjafa eða einfölduð leyfisferli skapa aðlaðandi fjárfestingartækifæri bæði í gervigreindartölvum og stafrænum innviðum. Á öðrum svæðum gæti þróun verið heft, ekki vegna skorts á nýsköpun, heldur vegna takmarkana í raforkukerfinu.
Nýsköpun ræður því hvað hægt er að byggja. Orka ræður því hversu víða er hægt að koma því fyrir.
Næsti áfangi í útbreiðslu gervigreindar gæti því mótast jafn mikið af orkustefnu og skipulagi innviða og af framförum í afköstum líkana. Jafnvægið milli metnaðar gervigreindar og raforkuframboðs verður sífellt sýnilegra.
Tækifæri fyrir Ísland
Þessi þróun gæti haft mjög jákvæð áhrif fyrir Ísland. Landið býr yfir raforkukerfi sem er nánast alfarið knúið af endurnýjanlegum orkugjöfum og hefur lengi laðað til sín orkufrekan iðnað, svo sem álframleiðslu og gagnaver.
Ef eftirspurn eftir raforku fyrir gervigreindarinnviði heldur áfram að aukast á þeim hraða sem nú er spáð gæti Ísland orðið áhugaverður kostur fyrir ákveðna hluta stafrænnar uppbyggingar. Fyrir fyrirtæki sem reka stór gagnaver skiptir miklu máli að raforka sé bæði stöðug, tiltölulega ódýr og ekki skaðar að hún sé framleidd með lágum kolefnisútblæstri.
Á sama tíma er ljóst að slík tækifæri verða ekki sjálfkrafa að veruleika. Uppbygging raforkuframleiðslu, flutningskerfa og skýr stefna í orkumálum ráða miklu um hvort Ísland verður áfangastaður fyrir slíkar fjárfestingar eða hvort þær fara annað.
Í heimi þar sem raforka verður sífellt mikilvægari forsenda stafrænnar innviðauppbyggingar gæti orka orðið eitt stærsta samkeppnisforskot Íslands á komandi árum.