Hrávörur eru undirstöður stafræna hagkerfisins
Þrátt fyrir hraða framþróun í gervigreind og tækni byggist hagkerfið enn á orku, málmum og innviðum.
Olía hefur hækkað. Bensín hefur hækkað. Gull, silfur, kopar og ál hafa einnig hækkað.
Það er auðvelt að líta á þessa þróun sem enn eitt dæmið um hækkandi verðlag. Það sem vekur hins vegar meiri athygli er hvaða hrávörur eru að leiða hækkunina. Þær tengjast allar raunhagkerfinu. Olía knýr skip, flugvélar, vörubíla og fiskiskip. Kopar og ál eru lykilhráefni í raforkukerfum, gagnaverum og uppbyggingu innviða. Gull og silfur styrkjast gjarnan þegar fjárfestar fara að efast um verðbólguhorfur, raunvexti eða virði gjaldmiðla.
Þrátt fyrir að hagkerfi heimsins virðist sífellt meira stafrænt hafa grunnforsendur verðmætasköpunar ekki breyst. Það þarf enn orku til að knýja hagkerfið áfram og hráefni til að byggja upp þá innviði sem ný tækni krefst. Gervigreind, gagnaver og rafvæðing breyta ekki þeirri staðreynd. Þvert á móti virðast þau auka eftirspurn eftir mörgum af mikilvægustu hrávörum heims.
Þetta sést vel í orkumálum. Markaðir horfa gjarnan á hráolíu, enda er hún sýnileg og auðvelt er að eiga viðskipti með hana. En nútímahagkerfið gengur ekki eingöngu fyrir olíu. Það byggir á flóknu orkukerfi sem samanstendur af bensíni, díselolíu, jarðgasi, raforku og umfangsmiklum flutningsinnviðum.
Þar virðist Evrópa enn standa á veikari grunni en margir gera sér grein fyrir. Evrópa lenti í miklum hremmingum í orkumálum í kjölfar innrásar Rússa í Úkraínu og staðan er ennþá viðkvæm. Evrópa reiðir sig enn að verulegu leyti á innflutta orku og virkar alþjóðlegar flutningsleiðir. Ef framboð raskast eru lausnirnar ekki einfaldar. Orkuinnviðir eru þungur iðnaður sem tekur mörg ár að byggja upp.
Ísland stendur að sumu leyti betur að vígi. Aðgangur að innlendri endurnýjanlegri raforku er raunverulegt samkeppnisforskot í heimi þar sem orka verður sífellt mikilvægari þáttur í efnahagslegu og geopólitísku valdajafnvægi. Það þýðir þó ekki að Ísland sé ónæmt fyrir þróun á alþjóðlegum hrávörumörkuðum. Við flytjum enn inn stóran hluta þeirra vara sem við neytum, flug, skipaflutningar og sjávarútvegur eru áfram háð eldsneyti og hærra olíuverð skilar sér að lokum inn í flutningskostnað, verðlag og rekstrarkostnað víða um hagkerfið.
Bandaríkin standa að mörgu leyti sterkust. Þau framleiða orku, flytja út jarðgas og búa yfir umfangsmiklum innviðum á sviði orkuvinnslu og hreinsunar. Evrópa hefur færri slík verkfæri og þarf í auknum mæli að keppa um takmarkað framboð á orku. Ísland nýtur ákveðins skjóls vegna raforkukerfisins, en tekur samt þátt í sömu alþjóðlegu hrávöruhringrás og önnur ríki þegar vörur eru fluttar til landsins, flugvélar fara í loftið eða fiskiskip leggja úr höfn.
Markaðurinn getur haldið áfram að spyrja hversu hátt olíuverð geti farið. Áhugaverðari spurning er hverjir búa enn yfir raunverulegum orkulegum og hrávörutengdum yfirburðum. Nútímahagkerfið kann að líta stafrænt út á yfirborðinu, en undir niðri þarf enn að grafa það upp, flytja það, hreinsa það og knýja það áfram.